Kawa to, jak zapewne każdy zdaje sobie sprawę, jeden z najpopularniejszych napoi na świecie. Kojarzona w Polsce głównie z Włochami, w rzeczywistości pochodzi z Etiopii, gdzie ponad 2000 lat temu jej nasiona jadło się dla pobudzenia, smarując je solą lub masłem. Jeszcze wtedy nie wiedziano, że za takie działanie nasionek odpowiada kofeina, której teraz bliżej się przyjrzymy.
W tym artykule:
Czy kofeina jest uzależniająca?
Wielu miłośników kawy ma obawy o to, czy kofeina jest uzależniająca. Zdania w tym temacie są bardzo podzielone. Na dzień dzisiejszy jedno jest pewne – kawa z kofeiną jest używką. Jej przynależność do tej niechlubnej grupy potwierdziły badania Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Stowarzyszenie to dokładnie określiło, czym jest używka – substancją, która spełnia minimum trzy z siedmiu aspektów uzależniających. Kawa spełnia ich cztery, przez co łapie się w definicję substancji psychoaktywnej. Jakie aspekty uzależniające spełnia zawierająca kofeinę kawa?
Po pierwsze, kawa spożywana jest na całym świecie, mimo, że każdy doskonale zdaje sobie sprawę z jej negatywnych skutków dla organizmu. Ciężko także spożywanie kawy ograniczyć. Natomiast przy długim jej przyjmowaniu, organizm przyzwyczaja się do niej, przez co z każdym kolejnym razem potrzebuje większej dawki. Ostatnim kryterium, które spełnia kawa jest to, że przestając ją pić, jesteśmy narażeni na częstsze bóle głowy, senność i ogólne zmęczenie, czyli symptomy po odstawieniu. Nie trzeba jednak wpadać w panikę – o ile na papierze wygląda to nieco strasznie, w rzeczywistości bardzo mały procent osób pijących regularnie kawę uzależnia się od niej. Mimo to warto zachować czujność i obserwować samego siebie, czy aby na pewno nie jesteśmy uzależnieni.
Wpływ kofeiny na organizm
Kofeina, jak każdy dobrze wie, pobudza, a oprócz tego poprawia koncentrację i pamięć. Wiele z nas nie wie jednak, dlaczego. Zapewniając naszemu organizmowi pokłady kofeiny, nie zastanawiamy się przecież co takiego w niej jest, że sprawia, że mamy więcej energii. Teraz jednak, pijąc kawę rano w domu, podczas przerwy w pracy lub gdziekolwiek indziej, będziesz wiedzieć, co dzieje się w twoim organizmie.
Kofeina zawarta w kawie przede wszystkim pobudza układ nerwowy, który odpowiedzialny jest za przenoszenie informacji do mózgu za pomocą impulsów elektrycznych. Wypicie kawy sprawia, że impulsy te są jeszcze szybsze, przez co skraca się czas reakcji i poprawia koncentracja. Kofeina w kawie wzmacnia także na jakiś czas pamięć krótkotrwałą, czyli po wypiciu kawy, na przykład, łatwiej uczyć się na sprawdziany w szkole. Kofeina wpływa także na układ krwionośny – dokładniej mówiąc – na serce. Skurcze serca po dawce kofeiny następują szybciej, a co za tym idzie, podwyższa się ciśnienie krwi. To właśnie dlatego po kawie czujesz się pobudzony i gotowy do działania – dzięki niej serce i układ nerwowy pracują szybciej. Warto także wspomnieć, że kawa poprawia samopoczucie poprzez wzmacnianie przez kofeinę produkcji hormonu zadowolenia, czyli dopaminy. Przekonałeś się do picia kawy lub utwierdziłeś się w przekonaniu co do dalszego jej spożywania? O tym, jak zrobić idealną kawę, jaki ekspres kupić oraz inne, przydatne informacje dla kawoszy znajdują się w naszej zakładce z poradami.
Właściwości kofeiny oraz zastosowania
Właściwości kofeiny są ściśle związane z jej wypływem na organizm. Zaliczają się do nich:
Przedawkowanie kofeiny – czy jest możliwe?
Skoro kawa jest substancją psychoaktywną, to czy można ją przedawkować? Miłośnicy kawy mogą być spokojni – o ile często mówi się o jej dziennych dawkach, to naprawdę ciężko spożyć śmiertelną dawkę kofeiny, która wynosi aż 5 gram związku (czyli około 25 pojedynczych espresso). Jednak nawet jeśli coś bezpośrednio nas nie zabije, wciąż można mówić o przedawkowaniu. Ile wynosi dzienna dawka kofeiny i od czego ona zależy?
To, ile organizm może bezpiecznie przyjąć kofeiny, zależy w głównej mierze od wieku i masy ciała. Inne przeliczniki są także w przypadku kobiet w ciąży lub osób z chorobami takimi jak na przykład nadciśnienie. Uśredniając, dzienna dawka kofeiny dla osoby dorosłej wynosi 300 do 400 mg, dla kobiety w ciąży – 200 do 300 mg, a dla dzieci i osób starszych, jeszcze mniej. O przedawkowaniu kofeiny mowa, kiedy przyjmiemy jej więcej niż 500 mg. Ile to filiżanek kawy? Tego nie można dokładnie określić, bowiem ilość kofeiny w porcji zależy nie tylko od rozmiarów naczynia, ale także od rodzaju kawy oraz jej odmiany. Aby ogólnie rozeznać się w tym, jaki typ napoju zawiera ile kofeiny, warto przeanalizować poniższą tabelkę.
Kofeina – kto powinien jej unikać?
Przez to, że kofeina ma tak duży wpływ na organizm, u wielu osób przedawkowanie następuje o wiele szybciej niż po spożyciu 500 mg. Kawy z kofeiną powinny unikać osoby, które cierpią na zaawansowane nadciśnienie i chorobę wieńcową z wiadomego powodu – kofeina mocno podwyższa ciśnienie i przyspiesza pracę serca. Kofeina jest także niewskazana dla osób z wrzodami żołądka oraz chorobami dwunastnicy i trzustki, bowiem zwiększa ona natężenie produkowania kwasu solnego w żołądku. Czy oznacza to, że osoby dotknięte tymi przypadłościami nie mogą pić kawy? Otóż mogą, o ile będzie to kawa bez kofeiny. Kawa dekofeinizowana, po odkryciu jej w XX wieku, z dnia na dzień zyskuje na popularności. Więcej o kawie bez kofeiny dowiesz się w artykule „Czy kawa bezkofeinowa jest zdrowsza? Jak smakuje? – Rozwiewamy wątpliwości”.
- Odpowiemy na pytanie czym jest coś, co ukrywa się pod nazwą kofeina.
- Dowiesz się jak działa kofeina, jakie ma właściwości i do czego można ją wykorzystywać.
- Zgłębimy temat kofeiny jako używki – odpowiemy na pytanie czy jest uzależniająca i czy można ją przedawkować.
- Dowiesz się kiedy należy unikać kofeiny.
Czy kofeina jest uzależniająca?
Wielu miłośników kawy ma obawy o to, czy kofeina jest uzależniająca. Zdania w tym temacie są bardzo podzielone. Na dzień dzisiejszy jedno jest pewne – kawa z kofeiną jest używką. Jej przynależność do tej niechlubnej grupy potwierdziły badania Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Stowarzyszenie to dokładnie określiło, czym jest używka – substancją, która spełnia minimum trzy z siedmiu aspektów uzależniających. Kawa spełnia ich cztery, przez co łapie się w definicję substancji psychoaktywnej. Jakie aspekty uzależniające spełnia zawierająca kofeinę kawa?
Po pierwsze, kawa spożywana jest na całym świecie, mimo, że każdy doskonale zdaje sobie sprawę z jej negatywnych skutków dla organizmu. Ciężko także spożywanie kawy ograniczyć. Natomiast przy długim jej przyjmowaniu, organizm przyzwyczaja się do niej, przez co z każdym kolejnym razem potrzebuje większej dawki. Ostatnim kryterium, które spełnia kawa jest to, że przestając ją pić, jesteśmy narażeni na częstsze bóle głowy, senność i ogólne zmęczenie, czyli symptomy po odstawieniu. Nie trzeba jednak wpadać w panikę – o ile na papierze wygląda to nieco strasznie, w rzeczywistości bardzo mały procent osób pijących regularnie kawę uzależnia się od niej. Mimo to warto zachować czujność i obserwować samego siebie, czy aby na pewno nie jesteśmy uzależnieni.
Wpływ kofeiny na organizm
Kofeina, jak każdy dobrze wie, pobudza, a oprócz tego poprawia koncentrację i pamięć. Wiele z nas nie wie jednak, dlaczego. Zapewniając naszemu organizmowi pokłady kofeiny, nie zastanawiamy się przecież co takiego w niej jest, że sprawia, że mamy więcej energii. Teraz jednak, pijąc kawę rano w domu, podczas przerwy w pracy lub gdziekolwiek indziej, będziesz wiedzieć, co dzieje się w twoim organizmie.
Kofeina zawarta w kawie przede wszystkim pobudza układ nerwowy, który odpowiedzialny jest za przenoszenie informacji do mózgu za pomocą impulsów elektrycznych. Wypicie kawy sprawia, że impulsy te są jeszcze szybsze, przez co skraca się czas reakcji i poprawia koncentracja. Kofeina w kawie wzmacnia także na jakiś czas pamięć krótkotrwałą, czyli po wypiciu kawy, na przykład, łatwiej uczyć się na sprawdziany w szkole. Kofeina wpływa także na układ krwionośny – dokładniej mówiąc – na serce. Skurcze serca po dawce kofeiny następują szybciej, a co za tym idzie, podwyższa się ciśnienie krwi. To właśnie dlatego po kawie czujesz się pobudzony i gotowy do działania – dzięki niej serce i układ nerwowy pracują szybciej. Warto także wspomnieć, że kawa poprawia samopoczucie poprzez wzmacnianie przez kofeinę produkcji hormonu zadowolenia, czyli dopaminy. Przekonałeś się do picia kawy lub utwierdziłeś się w przekonaniu co do dalszego jej spożywania? O tym, jak zrobić idealną kawę, jaki ekspres kupić oraz inne, przydatne informacje dla kawoszy znajdują się w naszej zakładce z poradami.
Właściwości kofeiny oraz zastosowania
Właściwości kofeiny są ściśle związane z jej wypływem na organizm. Zaliczają się do nich:
- zwiększanie pobudzenia poprzez przyspieszenie pracy serca,
- poprawienie metabolizmu, koncentracji i pamięci krótkotrwałej poprzez pobudzenie układu nerwowego,
- łagodzenie bólów głowy i migren poprzez zwężenie naczyń krwionośnych w głowie.
Przedawkowanie kofeiny – czy jest możliwe?
Skoro kawa jest substancją psychoaktywną, to czy można ją przedawkować? Miłośnicy kawy mogą być spokojni – o ile często mówi się o jej dziennych dawkach, to naprawdę ciężko spożyć śmiertelną dawkę kofeiny, która wynosi aż 5 gram związku (czyli około 25 pojedynczych espresso). Jednak nawet jeśli coś bezpośrednio nas nie zabije, wciąż można mówić o przedawkowaniu. Ile wynosi dzienna dawka kofeiny i od czego ona zależy?
To, ile organizm może bezpiecznie przyjąć kofeiny, zależy w głównej mierze od wieku i masy ciała. Inne przeliczniki są także w przypadku kobiet w ciąży lub osób z chorobami takimi jak na przykład nadciśnienie. Uśredniając, dzienna dawka kofeiny dla osoby dorosłej wynosi 300 do 400 mg, dla kobiety w ciąży – 200 do 300 mg, a dla dzieci i osób starszych, jeszcze mniej. O przedawkowaniu kofeiny mowa, kiedy przyjmiemy jej więcej niż 500 mg. Ile to filiżanek kawy? Tego nie można dokładnie określić, bowiem ilość kofeiny w porcji zależy nie tylko od rozmiarów naczynia, ale także od rodzaju kawy oraz jej odmiany. Aby ogólnie rozeznać się w tym, jaki typ napoju zawiera ile kofeiny, warto przeanalizować poniższą tabelkę.
| Rodzaj kawy | Ilość kofeiny |
| Espresso | około 213 mg (na 100ml) |
| Latte/cappuccino/flat white | około 63 mg kofeiny (na 100 ml) |
| kawa rozpuszczalna | około 126 ml (jedna, pełna łyżeczka |
Na skróty
FAQ
Jak kofeina wpływa na organizm?
Kofeina powoduje pobudzenie układu nerwowego, przez co zwiększa zdolność do koncentracji i pamięć krótkotrwałą. Przyspiesza także pracę serca, co powoduje znane każdemu miłośnikowi kawy pobudzenie. Co warto dodać, kawa poprawia samopoczucie poprzez wydzielanie hormonu radości.
Czy można uzależnić się od kofeiny?
Według badań Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, kofeina jest używką i można się od niej uzależnić. Jest to jednak bardzo rzadkie zjawisko. Powinno się jednak zachować czujność i reagować w razie jakichkolwiek oznak uzależnienia.
Jaka jest dzienna dawka kofeiny?
Dzienna dawka kofeiny zależy od wieku i masy ciała. Uśredniając, przeciętna osoba dorosła nie powinna spożyć jej więcej niż 400 mg. Za przedawkowanie kofeiny uznaje się spożycie jej w ilościach od 500 mg. Do śmierci dochodzi przy przyjęciu około 5 g kofeiny.
